Месяц: Октябрь 2020

 Ավարայր գյուղի մոտ 451 թվականի մայիսի 26-ին ապստամբ հայկական ուժերի և պարսկական բանակի միջև տեղի ունեցած ճակատամարտ։ Ավարայրի ճակատամարտը Սասանյան Պարսկաստանի դեմ հայ ժողովրդի ազգային-ազատագրական պայքարի բարձրակետն էր։

Վարդան Մամիկոնյանի հրամանով հայոց զորքը հավաքվեց Այրարատում և արագորեն շարժվեց թշնամուն ընդառաջ։ Սպարապետը ցանկանում էր ճակատամարտ տալ հայ-պարսկական սահմանում և կանխել երկրի ավերումը։ Սակայն Մուշկան Նյուսալավուրտի հրամանատարությամբ պարսկական զորքն արդեն անցել էր Հեր ու Զարևանդ գավառները և շարժվում էր դեպի երկրի խորքը։ Պարսիկների հսկայական բանակն ուժեղացված էր ընտիր հեծելազորով՝ «Մատյան գնդով», ու մարտական փղերով։ Պարսիկները շուտով մտան Վասպուրականի Արտազ գավառ և բանակ դրեցին Տղմուտ գետի աջ ափին՝ Ավարայրի դաշտում։ 451 թվականի գարնանը պարսկական բանակը Փայտակարանից շարժվելով, սահմանամերձ Հեր և Զարևանդ գավառներով մտնում է Մարզպանական Հայաստան: Պարսկական զորքերի խնդիրն էր՝ ճնշել հայերի ապստամբությունը, գրավել նրանց ռազմաքաղաքական կենտրոն Արտաշատը:

Ավարայրի ճակատամարտը տեղի է ունեցել 451 թ-ի մայիսի 26-ին Վասպուրականի Արտազ գավառում՝ Տղմուտ գետի ափին՝ Ավարայրի դաշտում՝ Ավարայր գյուղի մոտ: Պարսկական զորքը (80–90 հզ. զինվոր, 13 մարտական փիղ) Մուշկան Նիսալավուրտի գլխավորությամբ անցել էր Հեր և Զարևանդ գավառներն ու շարժվում էր դեպի երկրի խորքը: Նրանց խնդիրը հայերի ապստամբությունը ճնշելն էր, հայոց դավանափոխության և ներքին ինքնավարության ոչնչացման ծրագիրն իրականացնելը: Ապստամբության առաջնորդ Վարդան Մամիկոնյանը հայկական կանոնավոր զորքը և աշխարհազորը (մոտ 66 հզ. մարդ) կենտրոնացրել էր Արտազ գավառի հարավում, իսկ պարսիկները բանակել էին Տղմուտ գետի աջ ափին: Մայիսի 25-ին հայկական բանակը դիրքավորվել էր հակառակորդի ճամբարի դիմաց: Մայիսի 26-ի վաղ առավոտյան Ավարայրի դաշտում հակառակորդներն ընդունել են մարտական դրություն. սպարապետ Վարդան Մամիկոնյանը բանակի աջ թևը հանձնել է Խորեն Խորխոռունուն, ձախը՝ Թաթուլ Վանանդեցուն, կենտրոնը՝ Ներշապուհ Արծրունուն, պահեստազորը՝ Արշավիր Կամսարականին ու Համազասպ Մամիկոնյանին: Ճակատամարտից առաջ Վարդան Մամիկոնյանը, Հովսեփ Ա Հողոցմեցի կաթողիկոսը և Ղևոնդ Երեցը քաջաբար մարտնչելու կոչ են արել:

Անհավասար մարտում զոհվել է նաև Վարդան Մամիկոնյանը: Հայկական զորքերը, կատարելով իրենց մարտական առաջադրանքը, երեկոյան քաշվել են Տղմուտի ձախ ափը, ապա նահանջել երկրի խորքը: Ճակատամարտում զոհվել են 1036 հայ և 3544 պարսիկ: Պարսից արքունիքը, տեսնելով հայերի հերոսական կամքը, ստիպված էր Հայաստանից հետ կանչել իր զորքերը:Ավարայրի ճակատամարտում զոհված մարտիկները դասվել են Հայաստանյայց առաքելական եկեղեցու տոնելի սրբերի շարքը և կոչվում են Սուրբ Վարդանանք: Նրանց հիշատակը նշվում է ամեն տարի փետրվար-մարտ ամիսներին՝ Բուն բարեկենդանին նախորդող հինգշաբթի օրը:Ավարայրի ճակատամարտն արտացոլվել է հայ գրականության մեջ՝ Դերենիկ Դեմիրճյանի «Վարդանանք» պատմավեպում, և կերպարվեստում՝ Գրիգոր Խանջյանի «Վարդանանք» գոբելենում:

Ավարայրի ճակատամարտը կանխորոշել է Սասանյան Պարսկաստանի դեմ 450–451 թթ-ին հայ ժողովրդի մղած ազգային-ազատագրական պայքարի ելքը: Այն հայ ժողովրդի հանուն հավատքի մղած առաջին ճակատամարտն է:Ավարայր գյուղի մոտ 451 թվականի մայիսի 26-ին ապստամբ հայկական ուժերի և պարսկական բանակի միջև տեղի ունեցած ճակատամարտ։ Ավարայրի ճակատամարտը Սասանյան Պարսկաստանի դեմ հայ ժողովրդի ազգային-ազատագրական պայքարի բարձրակետն էր։

Ավարայրի ճակատամարտը տեղի է ունեցել 451 թ-ի մայիսի 26-ին Վասպուրականի Արտազ գավառում՝ Տղմուտ գետի ափին՝ Ավարայրի դաշտում՝ Ավարայր գյուղի մոտ: Պարսկական զորքը (80–90 հզ. զինվոր, 13 մարտական փիղ) Մուշկան Նիսալավուրտի գլխավորությամբ անցել էր Հեր և Զարևանդ գավառներն ու շարժվում էր դեպի երկրի խորքը: Նրանց խնդիրը հայերի ապստամբությունը ճնշելն էր, հայոց դավանափոխության և ներքին ինքնավարության ոչնչացման ծրագիրն իրականացնելը: Ապստամբության առաջնորդ Վարդան Մամիկոնյանը հայկական կանոնավոր զորքը և աշխարհազորը (մոտ 66 հզ. մարդ) կենտրոնացրել էր Արտազ գավառի հարավում, իսկ պարսիկները բանակել էին Տղմուտ գետի աջ ափին: Մայիսի 25-ին հայկական բանակը դիրքավորվել էր հակառակորդի ճամբարի դիմաց: Մայիսի 26-ի վաղ առավոտյան Ավարայրի դաշտում հակառակորդներն ընդունել են մարտական դրություն. սպարապետ Վարդան Մամիկոնյանը բանակի աջ թևը հանձնել է Խորեն Խորխոռունուն, ձախը՝ Թաթուլ Վանանդեցուն, կենտրոնը՝ Ներշապուհ Արծրունուն, պահեստազորը՝ Արշավիր Կամսարականին ու Համազասպ Մամիկոնյանին: Ճակատամարտից առաջ Վարդան Մամիկոնյանը, Հովսեփ Ա Հողոցմեցի կաթողիկոսը և Ղևոնդ Երեցը քաջաբար մարտնչելու կոչ են արել:

Վարդան Մամիկոնյանի հրամանով հայոց զորքը հավաքվեց Այրարատում և արագորեն շարժվեց թշնամուն ընդառաջ։ Սպարապետը ցանկանում էր ճակատամարտ տալ հայ-պարսկական սահմանում և կանխել երկրի ավերումը։ Սակայն Մուշկան Նյուսալավուրտի հրամանատարությամբ պարսկական զորքն արդեն անցել էր Հեր ու Զարևանդ գավառները և շարժվում էր դեպի երկրի խորքը։ Պարսիկների հսկայական բանակն ուժեղացված էր ընտիր հեծելազորով՝ «Մատյան գնդով», ու մարտական փղերով։ Պարսիկները շուտով մտան Վասպուրականի Արտազ գավառ և բանակ դրեցին Տղմուտ գետի աջ ափին՝ Ավարայրի դաշտում։ 451 թվականի գարնանը պարսկական բանակը Փայտակարանից շարժվելով, սահմանամերձ Հեր և Զարևանդ գավառներով մտնում է Մարզպանական Հայաստան: Պարսկական զորքերի խնդիրն էր՝ ճնշել հայերի ապստամբությունը, գրավել նրանց ռազմաքաղաքական կենտրոն Արտաշատը:

 

 

1) 9 սմ շառավիղ ունեցող քանի՞ գնդակ կտեղավորվի խորանարդաձև տուփում, որի կողը 108 սմ է:
Պատ.՝6:

2) Հետևյալ պնդումներից որո՞նք են ճիշտ.

ա) Շրջանի տրամագիծն անցնում է նրա կենտրոնով։ Ճիշտ է

բ) Շրջանի տրամագծի երկարությունը  միշտ զույգ թիվ է։ Ճիշտ է

դ) Կենտ թվի և զույգ թվի արտադրյալը կենտ թիվ է։ Սխալ է

3) Խնդիր ֆլեշմոբից

Ամենամեծ միանիշ թվին քանի՞ անգամ պետք է գումարել ամենամեծ երկնիշ թիվը, որպեսզի ստանանք ամենամեծ եռանիշ թիվը:
Պատ.՝10 անգամ:

4) Համաձուլվածքը կազմված է կապարից և երկաթից, որոնց զանգ-
վածները հարաբերում են այնպես, ինչպես 2 ։ 7։ Որքա՞ն կապար և
որքա՞ն երկաթ է պարունակում այդպիսի համաձուլվածքի կտորը, 
եթե նրա զանգվածը 3600 գ է։

Պատ.՝ 800,2800

Լրացուցիչ առաջադրանքներ

5) Երկու բանվոր, միասին աշխատելով, կարող են աշխատանքը կա-

տարել 12 օրում։ Քանի՞ օրում նրանցից առաջինը միայնակ կկա-

տարի այդ աշխատանքը, եթե երկրորդն այն կատարում է 18 օրում։
Պատ.՝24 օրում:

6) Մաթեմատիկական օլիմպիադայում մասնակիցներին առաջադրվել էր 6 խնդիր։ Յուրաքանչյուր լուծված խնդրի համար մասնա կիցը ստանում էր 7 միավոր, իսկ յուրաքանչյուր չլուծված խնդրի համար նրա վաստակած միավորներից հանվում էր 3 միավոր։ Քանի՞ խնդիր էր լուծել օլիմպիադայի մասնակիցը, որը հավաքել էր 22 միավոր։

4×7=28-6=22
Պատ.՝22:

1.

Անձավ-ան-ձավ
Տախտակ-տախ-տակ
Հարցնել-հարց-նել
Վերցնել-վերց-նել
Բարձրացնել-բարձ-րաց-նել
Վարձու-վար-ձու
Դարձնել-դարձ-նել
Ենթարկել-են-թար-կել
Արկած-ար-կած
Աստղիկ-աստ-ղիկ
Արծվային-արծ-վա-յին
Թարգմանել-թար-գմա-նել
Առանցքներ-ա-ռանցք-ներ

2.

Գնացք-գը-նացք
Աղմկարար-աղ-մը-կա-րար
Արկածախնդիր-ար-կա-ցա-խըն-դիր
Կտրտել-կը-տր-տել
Մտրակել-մըտ-րա-կել
Կրկնել-կըրկ-նել
Սննդամթերք-սը-նըն-դա-մը-թերք
Շղթայված-շըղ-թայ-ված
Գրական-գը-րա-կան
Խնդրագիրք-խըն-դրա-գիրք
Խնդագին-խըն-դա-գին
մրցում-մըր-ցում

3. Ответьте на вопросы:
   1. Какие желания были у Мити? Почему их было 4, а не 5 или 6?
   Потому что в одном гаду есть 4 месяца:
   2. Почему Мите хотелось, чтобы всё время была зима?
   Потому что Витя катался на санках:
   3. Почему он любил весну?
   Потому что Витя рвал цветы у луги:
   4. Почему Митя хотел, чтобы лето не кончалось?
   Потому что Витя с папой ловил рыбу:
   5. Отчего Митя так полюбил осень?
   Потому что Витя в саду собирал плоды:
   6. Может ли быть так, чтобы зима, весна, лето, осень никогда не кончались?
   Нет не может:

1․ Կարդալ հետաքրքիր-տեղեկատվական փաստեր Արցախի մասին։

Լեռնային ԱրցաղըԷլ հարաֆից տարածքները, որոնք պատկանում են պատմական Արցախին (որոնցից որոշ հատվածներ 1992-1994թթ. ընկած ժամանակահատվածում Լեռնային Արցաղը Հանրապետության վերահսկողության տակ էին), կոչվել են հայկական ճարտարապետության գանձարան բաց երկնքի տակ^[2][3]: Ընդհանուր առմամբ, Լեռնային Արցաղը կան մի քանի հազար ճարտարապետական հուշարձաններ և պատմական հուշարձաններ: Բացի եկեղեցական կառույցներից, այս թվի մեջ են մտնում նաև քաղաքացիական ճարտարապետության նմուշներ, հին ամրոցներ և բերդեր, ինչպես նաև` բազմաթիվ խաչքարեր^[4]:

Լեռնային Արցաղը ստեղծված արվեստն ու ճարտարապետությունն անցել են զարգացման այն նույն հիմնական փուլերով, ինչպես Հայաստանում։ Արվեստի ճյուղերն սկսել են զարգանալ նախաքրիստոնեական շրջանում, անցնելով չորրորդ դարում քրիստոնեության ընդունմամբ և միջնադարյան ծաղկուն շրջանի միջով:

2․ Կատարել հայերենից անգլերն թարգմանություններ համացանցում տարածելու նպատակով։

2] In general, there are several thousand architectural and historical monuments in Nagorno Karabakh. In addition to church buildings, this number includes examples of civil architecture, ancient castles and fortresses, as well as numerous khachkars.

1. Վանդակում փասիաններ և ճագարներ կան։ Նրանք բոլորը միասին ունեն 35 գլուխ և 94 ոտք։ Վանդակում քանի՞ փասիան կա։
   35×2=70
   94-70=24
   24:2=12(Ճագար)
   35-12=23(Փասյան)
   2տարբերակ
   94:2=47
   47-35=12(Ճագար)
   35-12=23(Փասյան)
   

<<Կիու-Չանգ>> (Թվաբանության ինը բաժինները) գրքից, Չինաստան, Ք․ա․ 17-րդ դար

2. Լոտոսի ծաղիկների փնջից վերցրել են մեկ երրորդ, մեկ հինգերորդ և մեկ վեցերորդ մասերը, որոնք նվիրաբերվել են աստվածներին՝ Շիվայինմ Վիշնուին, և Արևին» Մեկ քառորդը բաժին է ընկել Բավանիին։ Մնացած վեց լոտոսները տրվել են գերապատիվ ուսուցչին։ Հաշվիր բոլոր ծաղիկների քանակը։

Բհասքարա Աչարյայի <<Աստղագիտական ահամակարգի պսակ>> գրքից, Հնդկաստան, 12-րդ դար

3. Ես եկեղեցի էի կառուցում։ Վարձեցի մի որմնադիր, որը օրական 140 քար էր շարում։ Աշխատանքն սկսելուց 39 օր հետո վարձեցի մեկ ուրիշ որմնադիր, որը օրական 218 քար էր շարում։ Երբ երկրորդ որմնադիրի շարած քարերի թիվը հավասարվեց առաջինին, եկեղեցու կառուցումը ավարտվեց։ Արդ՝ իմացիր, թե քանի օրում հավասարվեց։

1 Grammar
A

1.I am from an old town in Turkey.
2.My frinds are great singers
3.London is a fantastic city
4.Polish restaurants are really good.

B

1.Do you like football?
2.My Friends don’t like U2.
3.Are you from the USA?
4.She isn’t Swiss, she’s Italian.
5.Do your brothers like music?
6.Is Julia Roberts Austaralian?
7.They arn’t British, they’re are American.
8.My mother and father don’t like pop music.

C

1)A: What is this?
B: It’s a Brazilian flag.
2)A: How old is your brother?
B: He’s 14.
3)A: Who is your English teacher?
B: Mrs Welch.
4)A: What are your names?
B: I’m Claire and this is Kate.
5)A: Where are you from?
B:I’m from Poland.

2 Vocabulary
A

1.Mexico
2.Belgium
3.Britain
4.Italy
5.Poland
6.Turky
7.Japan
8.China

B

1.Mexican
2.Belgiuan
3.Britesh
4.Italyn
5.Polandn
6.Turksh
7.Japanis
8.Chinais

C

1)A: Do you like Paris?
B: Yes, it’s a fantastic city.
2)A: This film is not very good.
B: Yes, you’re right. It’s awful.
3)A: We dont like the pizza.
B: It’s terrible.

5. а) Подберите к словам из левого столбика антонимы из правого.
   (1)слева везде(5)
   (2)внизу справа(1)
   (3)там далеко(4)
   (4)близко спереди(6)
   (5)нигде тут(3)
   (6)сзади наверху(2)
   
   

1. 2, 5 և 10 թվերից ո՞րի վրա է բաժանվում
   ա. 730 թիվը;        բ. 235 թիվը:
2. Ընտրիր ճիշտ պնդումները:Եթե թվի գրառման վերջին թվանշանը 4-ն է, ապա թիվը չի բաժանվում 2-ի:
   Եթե թվի գրառման վերջին թվանշանը 3-ն է, ապա թիվը չի բաժանվում 2-ի:
   Եթե թվի գրառման տասնավորների թվանշանը 0-ն է, ապա թիվը չի բաժանվում 2-ի:
   Եթե թվի գրառման երկրորդ թվանշանը 2-ն է, ապա թիվը բաժանվում է 2-ի:
   Եթե թվի գրառման միավորների թվանշանը 3-ն է, ապա թիվը չի բաժանվում
   2-ի:

3. 66, 92, 58, 124, 125 թվերից ընտրիր այն թիվը, որը 5-ի բաժանվելիս տալիս է 2 մնացորդ:
4. Որոշիր 87-ը 2-ի բաժանելիս առաջացած մնացորդը:
5. Գտիր 5-ի բազմապատիկ ամենափոքր բնական թիվը, որը բավարարում է 435≤x≤495 անհավասարմանը:

6. 3, 9 թվերից ո՞րի վրա է բաժանվում 165 թիվը: 

միայն 9 -ի
ոչ մեկի
միայն 3 -ի
միայն 3 -ի և 9 -ի:

7.Երեք խոզուկները՝ Նիֆ-Նիֆը, Նաֆ-նաֆը և Նուֆ-Նուֆը անտառում կաղիններ հավաքեցին և որոշեցին դրանք հավասար բաժանել: Կարող են արդյո՞ք նրանք հավասար բաժանել, եթե Նուֆ-Նուֆը հավաքեց 252 կաղին, Նաֆ-Նաֆը հավաքեց 2 անգամ շատ, իսկ Նիֆ-Նիֆը հավաքեց 102-ով քիչ կաղին, քան՝ Նուֆ-Նուֆը:
Պարզիր, թե ընդամենը քանի՞ կաղին նրանք հավաքեցին:

1) Ցանկում առանձնացրու՛ քիմիական երևույթները.փորձանոթն ընկնում ու կոտրվում է ,փորձանոթի խառնուրդից գազ է անջատվում ,շաքարի մեծ կտորը մանրացնում են ,շաքարի այրվում է:

2.Երևույթների ցանկում առանձնացրու՛ քիմիական երևույթները.ջուրը տաքացավ մոմի բոցից փորձանոթն ընկավ ու կոտրվեց , շաքարի հալույթի մնացորդը սևացավ , փորձանոթի հեղուկի գույնը փոխվեց

3. Երևույթների ցանկում ցու՛յց տուր քիմիական երևույթները.փորձանոթն ընկավ ու կոտրվեց ,ջուրը մոմի բոցից տաքացավ ,փայտի այրումից ծուխ դուրս եկավ ,շաքարի հալույթը սևացավ

4. Երևույթների ցանկում նշի՛ր քիմիական երևույթները.պղնձե իրի մակերևույթի կանաչավուն փառը մշակում են կրակով ,շաքարը լուծում են ջրում , առաջանում է տհաճ հոտ ,ջուրը գոլորշանում է փորձանոթից,անձրև է գալիս։