Սիրելի սովորող, վերհիշելով կոտորակների հատկությունները՝ լուծիր խնդիրները մասերի վերաբերյալ։
ա) 500գր
բ) 8ժ
գ) 250կգ
դ) 125մ
ե) 15ր
ա) 5լ
բ) 20ժ
գ) 25սմ
ա) 1/60
բ) 1/10
գ) 1/100
դ) է/ւճ
ե) 1/10
զ) 1/10
ա) 50
բ) 20
գ) 10
դ) 4
5.
ա) 2000
բ) 9
գ) կտրեցին՝ 75 մ մնաց՝ 25 մ:
6.
ա) 300գ
բ) 50գ
գ) 750գ
դ) 600գ
7.
ա) 25
բ) 15
գ) 30
դ) 1
ե) 4
զ) 3
8.
ա) 8
բ) 36
գ) 60
դ) 80
ե) 48
զ) 10
բ) y թվից հանել 11 և տարբերությանը գումարել z թիվը,
y-11+z
գ) 10-ը բաժանել a թվին և քանորդին գումարել 15-ի և b թվի արտադրյալը,
10:a+15*b=
դ) m թվին գումարել 5 և գումարը բազմապատկել n թվով:
(m+5)*ո
2. Կատարե՛ք հաշվումները, եթե a = 3.
ա) 3 ⋅ a + 386=395 3 ⋅ 3 + 386=395
բ) 27 ։ a + 96 ։ a=41 27 ։ 3 + 96 ։ 3=41
գ) (17 – a) ⋅ 3=42 (17 – 3) ⋅ 3=42
դ) (6 ⋅ a + 3) ⋅ a=63 (6 ⋅ 3 + 3) ⋅ 3=63
3. Գրե՛ք մեկի հատկությունները՝ օգտագործելով տառային նշանակումներ:
e:e=1
e:1=e
1*e=e
4. Գտե՛ք տառային արտահայտության արժեքը, եթե a = 7, b = 5.
ա) 3 ⋅ a + 5 ⋅ b=46 3 ⋅ 7 + 5 ⋅ 5=46
բ) 10 ⋅ (a + b) ։ 3=40 10 ⋅ (7 + 5) ։ 3=40
գ)(a – b) ⋅ 4 + a ⋅ b=43 (7 – 5) ⋅ 4 + 7 ⋅ 5=43
դ) 95 ։ b + 49 ։ a=26 95 ։ 5 + 49 ։ 7=26
ե) (a – 7) ⋅ 8 + (b – 5) ⋅ 4=0 (7 – 7) ⋅ 8 + (5 – 5) ⋅ 4=0
զ) (a – 7) ⋅ (b – 5)=0 (7 – 7) ⋅ (5 – 5)=0
1) Երկու ամբողջ թվերի հարաբերության տեսքով ներկայացրե՛ք հետևյալ ռացիոնալ թվերը.
-58 = -290 : 5
+73 = 584 : 8
-925 = -4625 : 5
-3326 = -9978 : 3
+214 = 1284 : 6
-1713 = -3426 : 2
2) Տրված կոտորակներից որո՞նք են դրական, որո՞նք` բացասական.
-58, +314, -8119, 0, 7, 71213, -6
դրական
+314, 7, 71213
բացասական
-58, -8119, -7
ոչ դրական ոչ բացասական
0
3) Պատասխանեք հարցերին.
ա) Ո՞ր ռացիոնալ թիվն է ինքն իրեն հակադիր:
0
բ) Ռացիոնալ թի՞վ է արդյոք բնական թիվը:
Այո
գ) Ռացիոնալ թի՞վ է արդյոք ամբողջ թիվը:
Այո
դ) Ռացիոնալ թի՞վ է արդյոք բացասական կոտորակը:
Այո
4) Գծե՛ք կոորդինատային ուղիղ և նրա վրա նշե՛ք
-12,314 , 0, -314,-615 թվերին համապատասխանող կետերը։
1․ Կատարե՛ք գործողությունները.
ա) 2 3/4 + (-7/9) + 11/18 + (-5/6) = 7/4
բ) (-1 3/5) — (-1 7/10) + (-4 11/20) — (4 7/15) = -107/12
գ) (11/12 + (-7/18)) : 17/48 = 76/51
դ) ((-5 3/4) + 2 5/8) ⋅ (-3 1/2) = 175/16
2. Իրար հաջորդող ո՞ր բնական թվերի միջև է գտնվում կոտորակը.
ա) 2 և 3
բ) 14 և 15
գ) 4 և 5
դ) 1 և 2
3. Թենիսիստներից մեկը 35 խաղերից հաղթել է 24-ում, իսկ մյուսը 25 խաղերից հաղթել է 12-ում։ Ո՞ւմ արդյունքն է ավելի լավ (եթե հաշվի առնենք շահած խաղերի քանակի հարաբերությունը բոլոր խաղերի քանակին)։
Պատ․՝ Առաջինի արդյունքն ավելի լավ է։
1) a + b
2) a — b
3) c ⋅ d
4) c : d = x
5) 2x + 3y
6) 2 ⋅ a ⋅ b
7) (a + b) ⋅ (a — b)
2. Ինչպե՞ս կփոխվի գումարը, եթե
1) գումարը կմեծանա 11-ով
2) գումարը կփոքրանա 10-ով
3) գումարը կմեծանա 5-ով
4) գումարը կփոքրանա 3-ով
5) գումարը չի փոխվի
6) գումարը կմեծանա 2 անգամ
7) գումարը կփոքրանա 3 անգամ
3.
1) 750 : 5 = 150 դրամ (1 տետր)
2) 1800 : 150 = 12 տետր (կարելի է գնել)
Պատ․՝ 12 տետր։
4.
1) 520 : 13 = 40 դրամ (1 մատիտ )
2) 40 ⋅ 9 = 360 դրամ (9 մատիտ )
Պատ․՝ 360 դրամ։
5.
1) 1080 : 6 = 180 դրամ (1 կգ խնձոր)
2) 180 ⋅ 10 = 1800 դրամ (10 կգ խնձոր)
Պատ․՝ 1800 դրամ։
6.
1) 1400 : 4 = 350 դրամ (1 կգ ծիրան)
2) 2450 : 350 = 7 կգ ծիրան (2450 դրամով)
Պատ․՝ 7 կգ ծիրան։
7.
Պատ.՝
1կգ ծիրան=300
1կգ խ.=200:
8. Ինչպես կփոխվի երկու թվերի տարբերությունը, եթե
1) տարբերությունը չի փոխվի
2) տարբերությունը չի փոխվի
3) տարբերությունը կմեծանա 6-ով
4) տարբերությունը կփոքրանա 5-ով
5) տարբերությունը կմեծանա 8-ով
6) տարբերությունը կփոքրանա 9-ով
7) տարբերությունը կմեծանա 13-ով
8) տարբերությունը կփոքրանա 17-ով
9) տարբերությունը կմեծանա 40-ով
10) տարբերությունը կփոքրանա 18-ով
Նկարագրել Վանի թագավորությունը։
Վանի թագավորություն, պետություն Հայկական լեռնաշխարհում՝ մ.թ.ա. 9-6-րդ դարերում։ Թագավորության արքաների թողած արձանագրություններում երկիրը կոչվում է «Բիայնիլի», երբեմն՝ «Նաիրի» ասորեստանյան աղբյուրներում այն հիշատակվում է որպես «Ուրարտու», իսկ Աստվածաշնչում՝ «Արարատյան թագավորություն» անուններով։
Թագավորության հիմնադիր արքա է հիշատակվում Արամեն, որը կառավարել է մ․թ․ա 860-840 թվականներին։ Նրա մասին տեղեկություններ են պահպանվել Ասորեստանի Սալմանասար Գ թագավորի (մ.թ.ա. 859-824) արձանագրություններում։ Արամեին հաջորդել է Լուտիպրին մ.թ.ա. 844-834թթ., այնուհետև Սարդուրի Ա-ն, որը մ․թ․ա․ 830-ական հզորացրել է երկիրը և Վանա լճի ափին հիմնել Վան (Տուշպա, Տոսպ) մայրաքաղաքը, որի անունից էլ առաջացել է թագավորության անունը՝ Վանի թագավորություն։ Սարդուրի Ա-ին հաջորդում է Իշպուինին, որը իր որդի Մենուայի հետ իրականացնում է մի շարք բարեփոխումներ և շարունակում հզորացնել երկիրը։ Վանի թագավորությունը իր հզորության գագաթնակետին է հասել Արգիշտի Ա-ի գահակալման ժամանակաշրջանում (մ.թ.ա. 786-764)։ Նա կազմակերպել է մի շարք արշավանքներ դեպի Ասորեստան և այլ երկներ։ Նա շրջափակման մեջ է գցել Ասորեստանը, որի հետևանքով հակառակորդի զորավարները սարսափում էին նրանից և ասում, որ «նրա անունը հնչում է ինչպես ծանր հողմ»։ Արգիշտի Ա-ից հետո գահը անցնում է նրա որդի Սարդուրի Բ-ին,որը նույնպես շարունակում է տարածքային նվաճումները։ Սարդուրի Բ-ից հետո երկրում սկսում է անկման ժամանակաշրջան, որի ժամանակ գահակալում են Ռուսա Ա-ն, Արգիշտի Բ-ն, Ռուսա Բ-ն, Սարդուրի Գ-ն, Սարդուրի Դ-ն, Էրիմենան, Ռուսա Գ-ն և Ռուսա Դ-ն։ Թագավորությունը վերջնական անկում է ապրում մ․թ․ա 590 թվականին։
| Արքայի անունը | Անվան տարբերակները | Հոր անունը | Թագավորության տարիներ | Մանրամասներ |
|---|---|---|---|---|
| Արամե | Արամ, Արամու, Արամա | 859-843 | Վանի թագավորության առաջին հիշատակված արքան | |
| Լուտիպրի | մոտ 844-834 | |||
| Սարդուրի Ա | Սարդուր, Սիդուր, Սեդուրի, Զարդուրի | Լուտիպրի արքայի որդին | 835-825 | Վանի թագավորության հզոր արքաների հարստության հավանական հիմնադիրը։ |
| Իշպուինի | Իշվուին, Իսպոուին | Սարդուրի Ա արքայի որդին | 825-810 | Սկզբում իշխել է միահեծան, ապա որդու՝ Մենուայի հետ միասին։ |
| Մենուա | Մինուա | Իշպուինի արքայի որդին | 810 — 786 | Ընդարձակել է Վանի թագավորության տարածքը, ստեղծել լայն ոռոգման ցանց։ |
| Արգիշտի Ա | Արգիստ | Մենուա արքայի որդին | 786 — 764 | Արգիշտի Ա-ի օրոք Վանի թագավորությունն իր հզորության գագաթնակետին էր հասել։ Հիմնել է Էրեբունի քաղաքը։ |
| Սարդուրի Բ | Սարդուր, Սիդուր, Սեդուրի, Զարդուրի | Արգիշտի Ա արքայի որդին | 764 — 735 | Սարդուրի Բ-ն ընդարձակել է միապետության սահմանները, հզորացրել բանակը։ |
| Ռուսա Ա | Ռուշա, Ուրսա, Վեդիպրի | Սարդուրի Բ արքայի որդին | 735-710-ական | |
| Արգիշտի Բ | Արգիստ | Ռուսա Ա արքայի որդին | 710-ական-685 | |
| Ռուսա Բ | Ռուշա, Ուրսա | Արգիշտի Բ արքայի որդին | 685-645 | |
| Սարդուրի Գ | Սարդուր, Սիդուր, Սեդուրի, Զարդուրի | Ռուսա Բ արքայի որդին | մոտ. 643 | |
| Սարդուրի Դ | Սարդուր, Սիդուր, Սեդուրի, Զարդուրի | Սարդուրի Գ արքայի որդին | մոտ. 625 — 620 | |
| Էրիմենա | Արաման | մոտ. 620 — 605 | ||
| Ռուսա Գ | Ռուշա, Ուրսա | Էրիմենա թագուհու որդին | մոտ. 605 — 595 | |
| Ռուսա Դ | Ռուշա, Ուրսա | Ռուսա Գ արքայի որդին | մոտ. 595 — 585 |
Բանավոր ներկայացնել նրանցից մի քանիսին։
Վանում իշխող արքայատոհմից հետո ովքե՞ր եկան իշխանության։
Երվանդունիների թագավորություն, պետություն Հայկական լեռնաշխարհում մ.թ.ա. 570 — մ.թ.ա. 201 թվականներին։ Կառավարել է Երվանդունիների թագավորական տոհմը՝ Մեծ Հայքի երեք թագավորական հարստություններից մեկը։ Տարածքը կազմել է նվազագույնը 200 000 քառ. կմ (Երվանդ Վերջինի գահակալման տարիներին մ.թ.ա. 220-201 թվականներ), առավելագույնը՝ 400 000 քառ. կմ՝ Տիգրան Երվանդյանի օրոք (մ.թ.ա. 560-535 թվականներ)։
Առաջին շրջանում մայրաքաղաքն էր Վանը՝ Վանի թագավորության արքաների նստավայրը։ Մ.թ.ա. 6-րդ դարում Հայաստանը վերածվում է Աքեմենյան պետության մարզի։ Նրա տարածքում առաջանում են երկու սատրապություններ։ Արևմտյան Հայաստանի մայրաքաղաքը շարունակում է մնալ Վանը, իսկ Արևելյան Հայաստանի վարչաքաղաքական կենտրոնն է դառնում Էրեբունին (Երևան)։ Աքեմենյան իշխանությունը տևում է երկու դար (մ.թ.ա. 522-331 թվականներ)։
Ալեքսանդր Մակեդոնացու արևելյան արշավանքից հետո Աքեմենյան կայսրությունը անկում է ապրում, իսկ Հայաստանը անկախանում է։ Երվանդ Գ արքան մայրաքաղաքը տեղափոխում է Արմավիր (մ.թ.ա. 331 թվական), իսկ Երվանդ Վերջինը կառուցում է Երվանդաշատ մայրաքաղաքը (մ.թ.ա. 220 թվական)։
Ինչ է շնչառությունը? Բոլոր կենդանի օրգանիզմերը շնչում են թթվածին արտաշնչում են ածխաթթու գազ:
Ինչ դեր ունի շնչառությունը բույսերի և կենդանիրերի կյանքում? Եթե կենդանիները չշնչեն չեն կարողանա ապրել:
Շնչառական ինչ օրգաններ գիտեք? Թոքեր-մարդու, օդապարկեր-թռչունների, շնչափող-մարդու:
Արման Եղիազարովի բլոգ 